(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 096

॥ శ్రీః ॥
6.96. అధ్యాయః 096
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భీమేన దుర్యోధనానుజానాం కతిపయానాం హననం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-96-0x(4180)(43053)
పుత్రం వినిహతం శ్రుత్వా ఇరావంతం ధన·ంజయః।
దుఃఖేన మహతాఽఽవిష్టో నిఃశ్వసన్పన్నగో యథా ॥ 6-96-1(43054)
అబ్రవీత్సమరే రాజన్వాసుదేవమిదం వచః।
ఇదం నూనం మహాప్రాజ్ఞో విదురో దృష్టవాన్పురా ॥ 6-96-2(43055)
కురూణాం పాండవానాం చ క్షయం ఘోరం మహామతిఃక ।
స తతో నివారితవాంధృతరాష్ట్రం జనేశ్వరం ॥ 6-96-3(43056)
అన్యే చ బహవో వీరాః సంగ్రామే మధుసూదన।
నిహతాః కౌరవైః సంఖ్యే తథాఽస్మాభిశ్చ కౌరవాః ॥ 6-96-4(43057)
అర్థహేతోర్నరశ్రేష్ఠ క్రియతే కర్మ కుత్సితం।
ధిగర్థాన్యత్కృతే హ్యేవం క్రియతే జ్ఞాతిసంక్షయః ॥ 6-96-5(43058)
అధనస్య మృతం శ్రేయో న చ జ్ఞాతివధాద్వనం ।
కిం ను ప్రాప్స్యామహే కృష్ణ హత్వా జ్ఞాతీన్సమాగతాన్ ॥ 6-96-6(43059)
దుర్యోధనాపరాధేన శకునేః సౌబలస్య చ।
క్షత్రియా నిధనం యాంతి కర్ణదుర్మంత్రితేన చ ॥ 6-96-7(43060)
ఇదానీం చ విజానామి సుకృతం మధుసూదన।
కృతం రాజ్ఞా మహాబాహో యాచతా త సుయోధనం ॥ 6-96-8(43061)
రాజ్యార్ధం పంచ వా గ్రామాన్నాకార్షీత్స చ దుర్మతిఃక ।
దృష్ట్వా హి క్షత్రియాఞ్శూరాఞ్శయానాంధరణీతలే ॥ 6-96-9(43062)
నిందామి భృశమాత్మానం ధిగస్తు క్షత్రిజీవికాం ।
అశక్తమితి మామేతే జ్ఞాస్యంతే క్షత్రియా రణే ॥ 6-96-10(43063)
ఏతదర్థం మయా యుద్ధం రోచితం మధుసూదన।
సంచోదయ హయాఞ్శీఘ్రం ధార్తరాష్ట్రచమూం ప్రతి ॥ 6-96-11(43064)
ప్రతరిష్యే మహాపారం భుజాభ్యాం సమరోదధిం ।
నాయం క్లీబాయితుం కాలో విద్యతే మాధవ క్వచిత్ ॥ 6-96-12(43065)
సంజయ ఉవాచ। 6-96-13x(4181)
ఏవముక్తస్తు పార్థేన కేశవః పరవీరహా।
చోదయామాస తానశ్వాన్పాండురాన్వాతరంహసః ॥ 6-96-13(43066)
అథ శబ్దో మహానాసీత్తవ సైన్యస్య భారత।
మారుతోద్ధూతవేగస్య సాగరస్యేవ పర్వణి ॥ 6-96-14(43067)
అపరాహ్ణే మహారాజ సంగ్రామః సమపద్యత ।
పర్జన్యసమనిర్ఘోషో భీష్మస్య సహ పాండవైః ॥ 6-96-15(43068)
తతో రాజంస్తవ సుతా భీమసేనముపాద్రవన్ ।
పరివార్య రణే ద్రోణం వసవో వాసవం యథా ॥ 6-96-16(43069)
తతః శాంతనవో భీష్మః కృపశ్చ రథినాం వరః।
భగదత్తః సుశర్మా చ ధనంజయముపాద్రవన్ ॥ 6-96-17(43070)
హార్దిక్యో బాహ్లికశ్చైవ సాత్యకిం సమభిద్రుతౌ ।
అంబష్ఠకస్తు నృపతిరభిమన్యుమవస్థితః ॥ 6-96-18(43071)
శేషాస్త్వన్యే మహారాజ శేషానేవ మహారథాన్ ।
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరరూపం భయావహం ॥ 6-96-19(43072)
`భీమసేనస్తు సంప్రేక్ష్య పుత్రాంస్తవ విశాంపతే'।
ప్రజజ్వాల రణే క్రుద్ధో హవిషా హవ్యవాడివ ॥ 6-96-20(43073)
పుత్రాస్తు తవ కౌంతేయం ఛాదయాంచక్రిరే శరైః।
ప్రావృషీవ మహారాజ జలదా ఇవ పర్వతం ॥ 6-96-21(43074)
స చ్ఛాద్యమానో బహుధా పుత్రైస్తవ విశాంపతే ।
సృక్విణీ సంలిహన్వీరః శార్దూల ఇవ దర్పితః ॥ 6-96-22(43075)
వ్యూఢోరస్కస్తతో భీమః పోథయామాస పార్థివం ।
క్షురప్రేణ సుతీక్ష్ణేన సుముక్తేన మహారణే ॥ 6-96-23(43076)
తాడయామాస సంక్రుద్ధః సోఽభవద్వ్యథితేంద్రియః ।
అపరేణ తు భల్లేన పీతేన నిశితేన తు।
అపాతయత్కుండలితం సింహః క్షుద్రమృగం యథా ॥ 6-96-24(43077)
తతః సునిశితాన్బాణాన్భీమసేనః శిలాశితాన్ ।
స సప్త సందధే హంతుం పుత్రాస్తే భరతర్షభ ॥ 6-96-25(43078)
ప్రేషితా భిమసేనేన శరాస్తే దృఢధన్వనా ।
అపాతయంత పుత్రాంస్తే రథేభ్యః సుమహారథాన్ ॥ 6-96-26(43079)
అనాధృష్టిం కుండభేదిం విరాజం దీప్తలోచనం ।
దీర్ఘబాహుం సుబాహుం చ తథైవ మకరధ్వజం ॥ 6-96-27(43080)
ప్రపతంతిస్మ వీరాస్తే విరేజుర్భరతర్షభ।
వసంతే పుష్పశబలాః కింశుకాః పతితా ఇవ ॥ 6-96-28(43081)
తతః ప్రదుద్రువుః శేషాస్తవ పుత్రా మహాహవే ।
తం కాలమివ మన్యంతో భీమసేనం మహాబలం ॥ 6-96-29(43082)
ద్రోణస్తు సమరే వీరం నిర్దహనక్తం సుతాంస్తవ ।
యథాద్రిం వారిధారాభిః సమంతాద్వ్యకిరచ్ఛరైః ॥ 6-96-30(43083)
తత్రాద్భుతమపశ్యామ కుంతీపుత్రస్య పౌరుషం ।
ద్రోణేన వార్యమాణోఽపి నిజఘ్నే యత్సుతాంస్తవ ॥ 6-96-31(43084)
యథా గోవృషభో వర్షం సంధారయతి స్వాత్పతత్ ।
భీమస్తథా ద్రోణముక్తం శరవర్షమదీధరత్ ॥ 6-96-32(43085)
అద్భుతం చ మహారాజ తత్ర చక్రే వృకోదరః ।
యత్పుత్రాంస్తేఽవధీత్సంఖ్యే ద్రోణం చైవ న్యవారయత్ ॥ 6-96-33(43086)
పుత్రేషు తవ వీరేషు చిక్రీడార్జునపూర్వజః ।
మృగేష్వివ మహారాజ చరన్వ్యాఘ్రో మహాబలః ॥ 6-96-34(43087)
యథా హి పశుమధ్యస్థో ద్రావయేత పశూన్వృకః ।
వృకోదరస్తవ సుతాంస్తథా వ్యద్రావయద్రణే ॥ 6-96-35(43088)
గాంగేయో భగదత్తశ్చ గోతమశ్చ మహారథాః ।
పాండవం రభసం యుద్ధే వారయామాసురర్జునం ॥ 6-96-36(43089)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య తేషాం సోఽతిరథో రణే
ప్రవీరాంస్తవ సైన్యేషు ప్రేషయామాస మృత్యవే ॥ 6-96-37(43090)
అభిమన్యుస్తు రాజానమంబష్ఠం లోకవిశ్రుతం ।
విరథం రథినాం శ్రేష్ఠం కారయామాస సాయకైః ॥ 6-96-38(43091)
విరథో వధ్యమానస్తు సౌభద్రేణ యశస్వినా ।
అవప్లుత్య రథాత్తూర్ణమంబష్ఠో వసుధాధిపః ॥ 6-96-39(43092)
అసిం చిక్షేప సమరే సౌభద్రస్య మహాత్మనః ।
ఆరురోహ రథం చైవ హార్దిక్యస్య మహాబలః ॥ 6-96-40(43093)
ఆపతంతం తు నిస్త్రింశం యుద్ధమార్గవిశారదః ।
లాఘవాద్వ్యంసయామాస సౌభద్రః పరవీరహా ॥ 6-96-41(43094)
వ్యంసితం వీక్ష్య నిస్త్రింశం సౌభద్రేణ రణే తదా।
సాధుసాధ్వితి సైన్యానాం ప్రణాదోఽభూద్విశాంపతే ॥ 6-96-42(43095)
ధృష్టద్యుంనముఖాస్త్వన్యే తవ సైన్యమయోధయన్।
తథైవ తావకాః సర్వే పాండుసైన్యమయోధయన్ ॥ 6-96-43(43096)
తత్రాక్రందో మహానాసీత్తవ తేషాం చ భారత।
నిఘ్నతాం దృఢమన్యోన్యం కుర్వతాం కర్మ దుష్కరం ॥ 6-96-44(43097)
అన్యోన్యం హి రణే శూరాః కేశేష్వాక్షిష్య మానినః।
నఖదంతైరయుధ్యంత ముష్టిభిర్జానుభిస్తథా ॥ 6-96-45(43098)
తలైశ్చైవాథ నిస్త్రింశైర్బాహుభిశ్చ సుసంస్థితైః।
వివరం ప్రాప్య చాన్యోన్యమనయన్యమసాదనం ॥ 6-96-46(43099)
న్యహనచ్చ పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం తథా।
వ్యాకులీకృతసంకల్పా యుయుధుస్తత్ర మానవాః ॥ 6-96-47(43100)
రణే చారూణి చాపాని హేమపృష్ఠాని మారిష ।
హతానామపవిద్ధాని కలాపాశ్చ మహాధనాః ॥ 6-96-48(43101)
జాతరూపమయైః పుంఖై రాజతైర్నిశితాః శరాః।
తైలధౌతా వ్యరాజంత నిర్ముక్తభుజగోపమాః ॥ 6-96-49(43102)
ఖంగాశ్చ దాంతత్సరవో జాతరూపపరిష్కృతాః ।
చర్మాణి చాపవిద్ధాని రుక్మచిత్రాణి ధన్వినాం ॥ 6-96-50(43103)
సువర్ణావికృతాః ప్రాసాః ప్రభగ్నా హేమభూషితాః।
జాతరూపమయా యష్ట్యః శక్త్యశ్చ కనకోజ్జ్వలాః ॥ 6-96-51(43104)
అవస్కందాశ్చ పతితా ముసలాని గురూణి చ ।
పరిఘాః పట్టసాశ్చైవ భిండిపాలాశ్చ మారిష ॥ 6-96-52(43105)
పతితా వివిధాశ్చాపాశ్చిత్రా హేమపరిష్కృతాః ।
కుథా బహువిధాకారాశ్చామరా వ్యజనాని చ ॥ 6-96-53(43106)
నానావిధాని శస్త్రాణి ప్రగృహ్య పతితా నరాః।
జీవంత ఇవ దృశ్యనతే గతసత్త్వా మహారథాః ॥ 6-96-54(43107)
గజావిమథితైర్గాత్రైర్ముసలైర్భిన్నమస్తకాః।
గజావాజిరథక్షుణ్ణాః శేరతే స్మ నరాః క్షితౌ ॥ 6-96-55(43108)
తథైవాశ్వనృనాగానాం శరీరైర్విబభౌ తదా।
సంఛన్నా వసుధా రాజన్పర్వతైరివ శాతితైః ॥ 6-96-56(43109)
సమరే పతితైశ్చైవ శక్త్యృష్టిశరతోమరైః।
నిస్త్రింశైః పట్టసైః ప్రాసైరవస్కందైః పరశ్వథైః ॥ 6-96-57(43110)
పరిఘైర్భిండిపాలైశ్చ శతఘ్నీభిశ్చ మారిష।
శరీరైః శస్త్రనిర్భిన్నైః సమాస్తీర్యత మేదినీ ॥ 6-96-58(43111)
విశబ్దైరల్పశబ్దైశ్చ శోణితౌగపరిప్లుతైః।
గతాసుభిరమిత్రఘ్న విబభౌ నిచితా మహీ ॥ 6-96-59(43112)
సతలత్రైః సకేయూరైర్బాహుభిశ్చందనోక్షితైః ।
హస్తిహస్తోపమైశ్ఛిన్నైరూరుభిశ్చ తరస్వినాం ॥ 6-96-60(43113)
బద్ధచూజామణివరైః శిరోభిశ్చ సకుండలైః ।
పాతితై ఋషభాక్షాణాం బభౌ భారత మేదినీ ॥ 6-96-61(43114)
కవచైః శోణితాదిగ్ధైర్విప్రకీర్ణైశ్చ కాంచనైః ।
రరాజ సుభృశం భూమిః శాంతార్చిర్భిరివానలైః ॥ 6-96-62(43115)
విప్రవిద్ధైః కలాపైశ్చ పతితైశ్చ శరాసనైః ।
విప్రకీర్ణైః శరైశ్చైవ రుక్మపుంఖైః సమంతతః ॥ 6-96-63(43116)
రథైశ్చ సర్వతో భగ్నైః కింకిణీజాలభూషితైః ।
వాజిభిశ్చ హతైర్బాణైః స్రస్తజిహ్వైః సశోణితైః ॥ 6-96-64(43117)
అనుకర్షైః పతాకాభిరుపాసంగైర్ధ్వజైరపి ।
ప్రవీరాణాం మహాశంఖైర్విప్రకీర్ణైశ్చ పాండురైః ॥ 6-96-65(43118)
స్రస్తహస్తైశ్చ మాతంగైః శయానైర్విబభౌ మహీ ।
నానారూపేరలంకారైః ప్రమదేవాభ్యలంకృతా॥ 6-96-66(43119)
దంతిభిశ్చాపరైస్తత్ర సప్రాణైర్గాఢవేదనైః ।
కరైః శబ్దం విముంచద్భిః శీకరం చ ముహుర్ముహుః ॥ 6-96-67(43120)
విబభౌ తద్రణస్థానం స్యందమానైరివాచలైః।
నానారాగైః కంబలైశ్చ పరిస్తోమేశ్చ దంతినాం ॥ 6-96-68(43121)
వైదూర్యమణిదండైశ్చ పతితైరంకుశైః శుభైః।
ఘంటాభిశ్చ గజేంద్రాణాం పతితాభిః సమంతతః ॥ 6-96-69(43122)
విపాటితవిచిత్రాభిః కుథాభిరంకుశైస్తథా।
గ్రైవేయైశ్చిత్రరూపైశ్చ రుక్మకక్ష్యాభిరేవ చ ॥ 6-96-70(43123)
యంత్రైశ్చ బహుధా చ్ఛిన్నైస్తోమరైశ్చాపి కాంచనైః।
`రరాజ సుభృశం భూమిస్తత్రతత్ర విశాంపతే'
అశ్వానాం రేణుకపిలై రుక్మచ్ఛన్నైరురశ్ఛదైః॥ 6-96-71(43124)
సాదినాం చ భుజైశ్ఛిన్నైః పతితైః సాంగదైస్తథా।
ప్రాసైశ్చ విమలైస్తీక్ష్ణైర్విమలాభిస్తథర్ష్టిభిః॥ 6-96-72(43125)
ఉష్ణీషైశ్చ తథా చిత్రైర్విప్రవిద్ధైస్తతస్తతః।
విచిత్రైర్బాణవర్షైశ్చ జాతరూపపరిష్కృతైః ॥ 6-96-73(43126)
అశ్వాస్తరపరిస్తోమై రాంకవైర్మృదితైస్తథా।
నరేంద్రచూడామణిభిర్విచిత్రైశ్చ మహాధనైః ॥ 6-96-74(43127)
ఛత్రైస్తథాపవిద్ధైశ్చ చామరైర్వ్యజనైరపి ।
పద్మేందుద్యుతిభిశ్చైవ వదనైశ్చారుకుండలైః ॥ 6-96-75(43128)
క్లృప్తశ్మశ్రుభిరత్యర్థం వీరాణాం సమలంకృతైః ।
అపవిద్ధైర్మహారాజ సువర్ణాజ్జ్వలకుండలైః ॥ 6-96-76(43129)
గ్రహనక్షత్రశబలా ద్యౌరివాసీద్వసుంధరా।
ఏవమేతే మహాసేనే మృదితే తత్ర భారత ॥ 6-96-77(43130)
పరస్పరం సమాసాద్య తవ తేషాం చ సంయుగే ।
తేషు శ్రాంతేషు భగ్నేషు మృదితేషు చ భారత ॥ 6-96-78(43131)
రాత్రిః సమభవత్తత్ర నాపశ్యామ తతోఽనుగాన్ ।
తతోఽవహారం సైకన్యానాం ప్రచుక్రుః కురుపాండవాః ॥ 6-96-79(43132)
ఘోరే నిశాముఖే రౌద్రే వర్తమానే మహాభయే।
అవహారం తతః కృత్వా సహితాః కురుపాణడ్వాః ।
న్యవిశంత నిశాకాలే గత్వా స్వశిబిరం తదా ॥ ॥ 6-96-80(43133)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి అష్టమదివసయుద్ధే షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-96-23 వ్యూఢోరస్కం ఇతి ఝo పాఠః ॥
6-96-48 అపవిద్ధాని పతితాని ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.